Oorsprong
De zebra behoort tot de paardachtigen en komt oorspronkelijk uit Afrika. Al miljoenen jaren doorkruisen ze de grasvlaktes ten zuiden van de Sahara. Fossiele vondsten wijzen erop dat hun voorouders al in het Pleistoceen leefden. In tegenstelling tot hun verwanten, het paard en de ezel, is de zebra nooit echt gedomesticeerd. Hun wrede karakter en sterke overlevingsdrang maakten ze moeilijk te temmen. Vandaag bestaat de familie uit drie hoofdsoorten: de steppezebra, de bergzebra en de Grevyzebra.
Verspreiding
Zebra’s leven uitsluitend in Afrika, maar hun leefgebieden verschillen per soort. De steppezebra is de meest wijdverspreide soort en bewoont de uitgestrekte graslanden van Oost en Zuid-Afrika. De bergzebra komt voor in droge bergachtige streken van Namibië en Zuid-Afrika. De Grevyzebra leeft vooral in Noord-Kenia en Zuid-Ethiopië, waar de omstandigheden extreem droog zijn. Elke soort heeft zich aangepast aan het klimaat van zijn regio. Sommige zebra’s trekken in kuddes honderden kilometers om water en gras te vinden, terwijl andere in kleinere groepen blijven in ruigere gebieden.
Voeding
Zebra’s zijn herbivoren en voedseleters van het open grasland. Hun dieet bestaat voornamelijk uit kort gras, maar ze eten ook bladeren, schors en twijgen wanneer gras schaars is. Ze hebben een sterk spijsverteringsstelsel dat veel vezels aankan. Hierdoor kunnen ze overleven op planten waar andere grazers niets mee kunnen. Omdat zebra’s veel tijd besteden aan grazen, zijn ze vaak te vinden in de ochtend en avonduren, wanneer de temperatuur lager is. Overdag schuilen ze soms bij schaduwrijke bomen.
Leefgebied
Zebra’s voelen zich thuis in savannes, grasvlaktes en open bosgebieden. Water speelt een cruciale rol in hun leefgebied. Ze drinken dagelijks en blijven zelden ver van rivieren of poelen. Tijdens droge seizoenen trekken kuddes richting groener land, vaak samen met gnoes en antilopen. De diversiteit aan leefgebieden zorgt voor een grote variatie in hun manier van leven. In bergachtige regio’s zijn zebra’s behendiger en kleiner, terwijl steppezebra’s sneller rennen op open vlaktes.
Bedreiging
Hoewel zebra’s wijdverspreid zijn, staan ze onder druk. Stroperij voor hun huid en concurrentie met vee bedreigen hun voortbestaan. De Grevyzebra is zelfs ernstig bedreigd door verlies van leefgebied. Klimaatverandering verergert dit probleem doordat droogtes langer duren en waterbronnen opdrogen. Roofdieren zoals leeuwen, hyena’s en krokodillen vormen ook gevaar, vooral voor jonge dieren. Beschermingsprogramma’s in Kenia, Zuid-Afrika en Namibië proberen populaties te stabiliseren door reservaten uit te breiden.
Leeftijd
Een zebra wordt gemiddeld twintig tot vijfentwintig jaar oud in het wild. In dierentuinen kunnen ze soms de leeftijd van dertig bereiken, omdat er minder roofdieren zijn en voedsel altijd beschikbaar is. Hun levensduur hangt sterk af van hun leefomstandigheden en de aanwezigheid van roofdieren.
Kraamtijd
De draagtijd van een zebra duurt ongeveer een jaar. Een merrie krijgt meestal één veulen per keer. Het jong kan binnen een kwartier na de geboorte opstaan om te vluchten bij gevaar. Zebra’s hebben geen vaste paartijd en kunnen het hele jaar door jongen krijgen, hoewel geboortes vaker plaatsvinden in het regenseizoen. De moeder herkent haar veulen aan geur en patroon, wat belangrijk is in een drukke kudde.
Uiterlijk
Elke zebra heeft een uniek strepenpatroon, vergelijkbaar met een menselijke vingerafdruk. De strepen helpen bij camouflage, bescherming tegen insecten en sociale herkenning. Waar de steppezebra brede zwarte banen heeft, toont de Grevyzebra een fijner patroon met smallere lijnen. Wetenschappers onderzoeken nog steeds de precieze functie van deze strepen, maar vaststaat dat ze essentieel zijn voor hun overleving.
Leefwijze
Zebra’s zijn sociale dieren die leven in kuddes van meestal tien tot vijftien dieren. Binnen de groep heerst een sterke hiërarchie met één hengst, meerdere merries en hun jongen. Samenwerking en waakzaamheid beschermen de kudde tegen roofdieren. Ze communiceren met geluiden, lichaamshouding en zelfs oorstanden. Hun territoria overlappen vaak met andere grazers, waardoor ze een belangrijke rol spelen in het ecosysteem van de savanne.