Herkomst
Diep in de dichte regenwouden van Centraal-Afrika leeft een dier dat zo zeldzaam is dat veel mensen denken dat het een mythe is. De okapi, ook wel bosgiraffe genoemd, komt oorspronkelijk uit het noordoosten van de Democratische Republiek Congo. Daar, in de schaduwrijke wouden van het Ituri-bos, beweegt dit unieke zoogdier geruisloos tussen de bomen. Ondanks zijn nauwe verwantschap met de giraffe blijft de okapi grotendeels onzichtbaar voor het menselijke oog. Zijn verborgen levensstijl heeft ervoor gezorgd dat het dier pas begin twintigste eeuw officieel werd ontdekt.
Uiterlijk
De okapi is onmiddellijk te herkennen aan zijn opvallende vachttekening. Zijn bruine, fluwelige vacht contrasteert met de witgestreepte poten, die doen denken aan een zebra. Deze strepen helpen hem om op te gaan in het gefilterde licht van het regenwoud. De okapi heeft een lange, blauwe tong die tot wel 35 centimeter reikt. Daarmee kan hij bladeren grijpen en zichzelf verzorgen. Het slanke lichaam en de elegante nek verraden zijn verwantschap met de giraffe, al is de okapi veel kleiner en steviger gebouwd.
Voeding
Dit hoefdier is een echte herbivoor die leeft van bladeren, jonge scheuten, vruchten en varens. Hij plukt zijn voedsel met uiterste precisie van takken en struiken. Zijn tong is zo flexibel dat hij zelfs bladeren tussen stekelige planten kan losmaken. De okapi eet gemiddeld achttien kilo planten per dag. Hij is daarbij kieskeurig: alleen verse, sappige bladeren vormen een waardige maaltijd. Omdat hij in de schaduwrijke bossen leeft, zoekt hij voortdurend naar zonrijke plekken waar de vegetatie sneller groeit.
Leefwijze
De okapi is een solitair dier dat zijn dagen rustig doorbrengt. Overdag rust hij vaak in dicht struikgewas, terwijl hij in de vroege ochtend en late middag actief op zoek gaat naar voedsel. Zijn reukvermogen is uitstekend en speelt een belangrijke rol in communicatie. Met geurmarkeringen geeft hij zijn aanwezigheid door aan soortgenoten. Alleen tijdens de paartijd zoeken mannetje en vrouwtje elkaar op. De rest van het jaar leven ze afzonderlijk.
Voortplanting
De okapi kent een drachtperiode van ongeveer 440 dagen, ruim veertien maanden. Een vrouwtje brengt meestal één jong ter wereld in een goed verborgen nestplaats. Het kalf blijft de eerste weken verscholen in het dichte groen, waardoor het beschermd is tegen roofdieren. De moeder bezoekt haar jong slechts kort om het te voeden. Deze strategie vergroot de overlevingskans in de gevaarlijke bosomgeving. Een gezonde okapi kan tot dertig jaar oud worden, zowel in het wild als in gevangenschap.
Bedreigingen
Hoewel de okapi in de afgelegen bossen van Congo leeft, is het dier niet veilig. Stroperij, houtkap en gewapende conflicten bedreigen zijn leefgebied. Ontbossing zorgt ervoor dat wouden versnipperen, waardoor okapi’s minder voedsel en ruimte vinden. Ook illegale jacht vormt een toenemend risico. Daarom staat de okapi sinds 2013 als bedreigd op de Rode Lijst van de Internationale Unie voor Natuurbehoud. Beschermingsprogramma’s proberen het dier te redden door woudgebieden te beveiligen en lokale gemeenschappen te betrekken bij natuurbeheer.
Territorium
Mannetjes verdedigen een territorium dat soms wel vijfhonderd hectare groot is. De grenzen markeren ze met geursporen uit klieren op hun voeten en met urine. Vrouwtjes hebben kleinere leefgebieden die gedeeltelijk overlappen met dat van de mannetjes. Deze territoria worden bepaald door de beschikbaarheid van voedsel en water. Omdat de okapi schuw is en zelden open plekken betreedt, is zijn leefgebied vooral geconcentreerd rond dichte vegetatie en rivieroevers.
De okapi blijft een symbool van mysterie en stilte in een steeds luidruchtiger wereld. Zijn zeldzame aanwezigheid herinnert ons eraan hoe kwetsbaar de evenwichten in de natuur zijn. Wat ooit een mythe leek, is nu een levend bewijs van de veerkracht van het Afrikaanse regenwoud.