De alpaca is een sierlijk kuddedier dat zijn wortels heeft in de Zuid-Amerikaanse Andes. Al duizenden jaren leven deze dieren in de hooggelegen vlaktes van Peru, Bolivia en Chili. Archeologen geloven dat de alpaca al rond 6000 jaar geleden werd gedomesticeerd uit de wilde vicuña, een familielid van de lama. Voor de Inca’s was de alpaca een symbool van rijkdom en welzijn. Zijn zachte wol gold als een kostbaar bezit dat gereserveerd was voor adellijke families. De band tussen mens en alpaca groeide sterk, want het dier leverde niet alleen wol maar ook mest en gezelschap op de koude bergvlaktes.
Verspreiding
Hoewel de meeste alpaca’s nog steeds in Zuid-Amerika leven, is hun aanwezigheid wereldwijd sterk gegroeid. De laatste decennia zijn ze uitgegroeid tot populaire boerderijdieren in landen als Australië, Nieuw-Zeeland, de Verenigde Staten en Nederland. Vooral het zachtaardige karakter en de unieke wol trekken fokkers en dierenliefhebbers aan. In Europa ontstaan steeds meer kleinschalige alpacaweides, waar bezoekers leren hoe deze dieren verzorgd worden. De alpaca past zich opmerkelijk goed aan nieuwe klimaten aan, zolang ze genoeg ruimte en een rustige omgeving hebben.
Leefgebied
Van nature leeft de alpaca op grote hoogte, vaak tussen de 3500 en 5000 meter boven zeeniveau. Daar gedijen ze in een droog en koel klimaat met grote temperatuurverschillen. Hun dikke vacht beschermt hen tegen de koude nachten en de felle zon overdag. Alpaca’s grazen op grasvlakten en berghellingen, waar ze in kuddes bij elkaar blijven. Ze zijn goed aangepast aan schaarse vegetatie en kunnen lange afstanden afleggen op zoek naar voedsel of water. In meer gematigde gebieden past de alpaca zich eveneens goed aan, zolang schaduw en beschutting beschikbaar blijven.
Voeding
De alpaca leeft voornamelijk van gras, hooi en kruiden. Hun spijsverteringssysteem is efficiënt en afgestemd op arm voedsel. Met drie magen kunnen ze voedingsstoffen optimaal benutten en zelfs in droge gebieden overleven. Een volwassen alpaca eet gemiddeld anderhalve kilo ruwvoer per dag, soms aangevuld met mineralen. Vers water is essentieel, vooral tijdens warmere maanden. Hoewel ze sobere eters zijn, speelt voeding een grote rol in de kwaliteit van hun wol. Gezonde alpaca’s leveren een gladdere, sterkere vezel die gewild is in de textielindustrie.
Uiterlijk
De alpaca is kleiner en eleganter dan de lama. Volwassen dieren worden ongeveer een meter hoog en wegen tussen de zestig en tachtig kilo. Hun kop is smal, met grote expressieve ogen en een zachte snuit. De oren zijn rechtopstaand en spits. De wol van de alpaca is beroemd: licht, warm en hypoallergeen. Er bestaan twee variëteiten: de Huacaya met een dichte krulvacht en de Suri met lange glanzende lokken. Wol komt in meer dan twintig natuurlijke kleuren, van wit tot diepbruin en zelfs zwart.
Levenswijze
Alpaca’s zijn sociale dieren die in groepen leven, wat hen veiligheid en rust biedt. Binnen de kudde heerst een rangorde waarbij volwassen merries vaak de leiding nemen. Hun zachte gezoem, het typische ‘humming’-geluid, is de manier waarop ze met elkaar communiceren. Wanneer ze onrustig zijn of zich bedreigd voelen, kunnen ze spugen om afstand te bewaren. De dieren zijn opmerkelijk intelligent en leren snel vaste routines. Hun vriendelijke aard maakt ze populair bij kinderboerderijen en therapieprojecten.
Voortplanting
De voortplanting van alpaca’s is bijzonder omdat ze geen vaste paartijd kennen. Een vrouwelijk dier kan het hele jaar door gedekt worden. De draagtijd bedraagt ongeveer elf maanden. Meestal wordt er één jong geboren, een cria genoemd. Moeders zijn zorgzaam en beschermen hun nakomelingen nauwlettend. Bij goede verzorging kan een alpaca wel twintig jaar oud worden. Hun rustige aard, sterke gezondheid en aanpassingsvermogen maken hen tot waardevolle dieren voor fokkers wereldwijd.
Bedreigingen
In het wild worden alpaca’s bedreigd door roofdieren zoals vossen en poema’s. Toch vormt verlies van leefgebied door klimaatverandering tegenwoordig een grotere zorg. Droogte en afnemende graslanden beperken hun natuurlijke verspreiding. In sommige regio’s proberen lokale gemeenschappen door duurzaam fokken en toerisme de soort te beschermen en het traditionele leven rond de alpaca te behouden. Daarmee blijft de alpaca niet alleen een economisch dier, maar ook een levend symbool van evenwicht tussen mens en natuur.